Matbaa ve Yapay Zeka

ağırlıklı olarak İngilizce kaynaklar kullanan yabancı menşeli bir yapay zeka modeli, Türkçe üzerinde yeterince verimli olmayabilir. Mesela, OpenAI GPT-4 modeli, 57 farklı konuda Türkçe genel kültür sorularını %80 oranında doğru cevaplarken, aynı soruların İngilizce tercümelerini %85.4 oranında doğru cevaplıyor.

Bu sebeplerden dolayı birçok ülke kendine özgü yapay zeka modelini üretmeye başladı. Örnek olarak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) destekli firmalar, kendine özgü yapay zeka modelleri ve altyapısı üretmek için son altı yıldır ciddi bir şekilde çalışıyor. BAE, aynı zamanda geliştirdiği bu teknolojileri başka ülkelerin dijital dönüşüm çalışmalarında kullanmaya çalışıyor. En son olarak, BAE menşeli firmalar Kazakistan’ın enerji altyapısı dijital dönüşümü için ortak projelere başlamış durumda. Benzer bir şekilde, Suudi Veri ve Yapay Zeka Kurumu, Amerikalı IBM firması ile anlaşma sağlayarak Arapçanın farklı lehçelerinde çalışan “ALLaM” isimli bir yapay zeka modeli geliştirmeye çalışıyor.

Yeni petrol olarak veri

Türkiye’nin ihtiyaçlarına uygun olarak geliştirilecek yapay zeka modellerinin en önemli gereksinimlerinden biri veri olacaktır. Türkiye’nin e-devlet sisteminde yaşanan gelişmeler sayesinde birçok alanda oldukça iyi bir veri birikimi bulunmakta. Örneğin, birçok kişinin sağlık verileri dijital ortamda tutulmakta. Amerika’da, devlet destekli bir program kapsamında 1 milyon kişiden hem DNA, yaşam tarzı bilgileri hem de sağlık kayıtları toplanıyor. İleride bu verilerin yeni tıbbi tedaviler ve yapay zeka modelleri geliştirmek için kullanılması planlanıyor. Benzer şekilde, Türkiye devleti elindeki dijital sağlık verilerine genetik bilgiler de eklenerek, tıp alanında etkili yapay zeka modellerinin oluşturulmasında kolaylıkla kullanılabilir. Aynı şekilde, diğer alanlarda da eldeki veriler kullanılarak etkili yapay zeka modelleri geliştirilebilir.

Modern matbaa olarak yapay zeka

Temel eğitimin yanı sıra yapay zeka modellerini geliştirecek mühendisler yetiştirmek ve Türkiye’de tutmak gerekecek. Dünya çapındaki ciddi rekabet ortamında, bu konuda uzmanları Türkiye’de tutmak için yüksek ücretler verebilecek firmaları çıkarabilecek bir girişimcilik ekosistemi gerekecek.

Yapay zekanın tüm dünyayı değiştirecek bir devrime imza atmaya başladığı şu günlerde, bu alanda yapılacak yukarıda bahsi geçen çalışmaları yapmamak ya da geç yapmak, korkarım ki Türkiye’ye, bir nebze Osmanlı’ya matbaanın çok geç gelmesi etkisini gösterebilir. İşte bu yüzden, popüler tabir ile, yapay zeka bir tür memleket meselesi olarak görülüp üzerine eğilmek gerekiyor. •