Küresel AI politikası için ağ mimarisi

• Yapay zekanın hızla geliştiği günümüzde, ağ tabanlı ve dağıtılmış yapay zeka yönetişim biçimleri, uluslararası iş birliğinin tek biçimi olmaya devam edecektir.

• Küresel yapay zeka yönetişimini sağlamlaştırmak yerine, uluslararası yapay zeka yönetişim işlevlerinin etkili bir sonuç elde etmek için gereken en fazla sayıda paydaşı içerecek şekilde yerine getirilmesini sağlamak amacıyla dağıtılmış küresel manzaranın genişletilmesine odaklanılmalıdır.

• Yapay zeka standartlarının küresel standart kuruluşlarında geliştirilmesi, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde hükümetler, sanayi ve sivil toplum için erişimin genişletilmesinin gerektiği yapay zeka yönetişiminin temel bir yönüdür; bu standartların meşruiyetini güçlendirmek ve ortaya çıkan standartların farklı yapay zeka ihtiyaçlarına yanıt vermesini sağlamak için gereklidir.

Yapay zeka, on yıl önce birkaç hükümetin dikkatini çekti. 2022'de ChatGPT'nin yayınlanmasından bu yana birçok kişi için bir meşguliyet haline geldi. 1 Bu gelişme, birçok ulusal hükümet, çoğu çok taraflı kuruluş ve çeşitli gelişen gruplar ve geçici koalisyonlar arasında bir politika girişimleri tsunamisini başlattı. Bu çabalar, hem yapay zekanın bilim ve insan yeteneklerinin sınırlarını genişletme ve üretkenliğe ve yaratıcılığa katkıda bulunma fırsatlarını gerçekleştirmeyi hem de yapay zekanın insanlara ve topluma sunduğu riskleri belirlemeyi ve azaltmayı amaçlıyor.

Çabaların ve yolların çokluğu kafa karıştırıcı, tutarsız veya çelişkili görünebilir. Uluslararası düzeyde, AI yönetişimi, OECD ve UNESCO tarafından benimsenen AI etiği önerileri gibi çerçeveleri ve ilkeleri içerir 2  ve o zamandan beri birçok ulusal hükümetten strateji belgeleri ve Afrika Birliği'nden bir kıta stratejisini içerecek şekilde genişledi; 3 ulusal hükümetler ve G7 ve ASEAN gibi çok taraflı örgütler tarafından ek "yumuşak hukuk" çabaları ve gönüllü davranış kuralları; 4 Avrupa Birliği'nden "yüksek riskli" AI uygulamalarını ve genel amaçlı sistemleri düzenleyen mevzuat; 5 İngiltere hükümeti tarafından düzenlenen Bletchley konferansından kaynaklanan bir "güvenlik enstitüleri" ağı; 6 BM Sekreterliği ve İngiltere hükümeti tarafından bir araya getirilen uluslararası uzman grupları tarafından AI bilimi ve güvenliği hakkında raporlar; 7 AI üzerindeki uluslararası standart geliştirme örgütlerinin çalışmalarına daha geniş bir ilgi; 8 ve 2024 yılında, 46 üye devlet ve 36 diğer ülke tarafından imzalanan Avrupa Konseyi'nden bağlayıcı bir çerçeve sözleşmesi ve 2024 BM Genel Kurulu tarafından kabul edilen ve BM bilimsel paneli ve yapay zeka yönetişimi ile kalkınma için kapasite oluşturma finansmanında BM rolünün araştırılmasını başlatan Küresel Dijital Sözleşme (GDC) .

Bu ani hücum, bazı sesleri yapay zeka yönetimi için bir tür küresel yapı, bu çeşitli çabalara ve uluslararası gruplara düzen ve tutarlılık getirmek için uluslararası bir trafik polisi çağrısında bulunmaya yöneltti. Böyle merkezi bir yaklaşımın en belirgin örneği, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve OpenAI CEO'su Sam Altman ve kurucu ortakları Greg Brockman ve Ilya Sutskever tarafından gösterildi; hepsi de Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) benzer bir kurum tarafından temel yapay zekanın düzenlenmesi çağrısında bulundu. 10 Şubat 2025'te Paris'te düzenlenen Yapay Zeka Eylem Zirvesi'nin web sitesi, yapay zekanın mevcut küresel yönetimini "parça parça" ve "birleşik bir yönetim yok..." olarak tanımlasa da "tek bir yönetim girişiminin cevap olmadığı" sonucuna varıyor. 11

Uluslararası yapay zeka yönetimini sağlamlaştırma çabalarını, gelişmiş yapay zekayı yönetmenin muazzam, karmaşık ve yeni zorluklarına yanıt vermek için erken ve uygunsuz olarak görüyoruz; mevcut çeşitli ve merkezsiz çabaları ise bu karmaşık ve hızla gelişen teknoloji için yararlı ve en uygun olanı olarak görüyoruz.

Yapay zekanın geniş terra incognita'sını keşfetmek, fırsatlarını fark etmek ve risklerini yönetmek, ortaya çıktıkça yapay zeka risklerine hızla uyum sağlayabilen ve yanıt verebilen, teknoloji ve etkileri hakkında derin bir anlayış geliştirebilen ve yapay zekaya erişim için artan küresel talebi karşılamak üzere çeşitli kaynakları ve girişimleri harekete geçirebilen bir yönetişim gerektirir. Hiçbir hükümet veya kuruluş, birden fazla koalisyon kurmadan ve endüstri, hayırseverlik, sivil toplum ve akademideki uzmanlar ve kurumlarla yakın bir şekilde çalışmadan bu zorlukların üstesinden gelme kapasitesine sahip olmayacaktır.

Dağıtılmış ağların ağı, merkezi bir sistemden daha etkili bir şekilde AI yönetiminin zorluklarını ve fırsatlarını ele alabilir. AI'nın bağlı olduğu birbirine bağlı bilgi teknolojisi sistemlerinin mimarisi gibi, böyle bir merkezi olmayan sistem, AI yönetiminin işlevlerini yinelemeli ve çeşitlendirilmiş süreçlerde en zamanında ve etkili yollara yönlendirerek yedeklilik, dayanıklılık ve çeşitlilik sağlayabilir ve herhangi bir noktadaki aksaklıklara veya arızalara karşı çeviklik sağlayabilir. Bu çoklu çaba merkezleri, ağ etkilerinin ve paralel işlemenin faydalarından yararlanabilir.

Aşağıda dağıtılmış ve yinelemeli AI yönetişiminin bu modelini inceliyoruz. İlk olarak, gelişen temel AI'nın yönetişim için sunduğu benzersiz ve çok yönlü zorlukları açıklıyoruz. Ardından, küresel altyapı ve yatırımın AI geliştirme ve dağıtımıyla nasıl uyumlu hale geldiğini, AI etkinliğinin ağlarını ve merkezlerini nasıl şekillendirdiğini gösteriyoruz. Üçüncü olarak, AI yönetişim girişimlerinin yaygınlaşan manzarasını ve bunların fırsatları ve riskleri ele alma ve AI'yı anlamada gerçekleştirdiği temel işlevleri inceliyoruz. Dağıtılmış yönetişimin AI yönetişimi için gelecekteki ihtiyaçları karşılamak üzere nasıl uyarlanabileceğine bakarak sonuca varıyoruz.