Sırbistan'da binlerce kişi lityum madenciliğini protesto etti

BELGRAD, Sırbistan -- Sırbistan'da on binlerce protestocu, yetkililerin popülist Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ve hükümetini devirme komplosu kurdukları yönündeki uyarılarına rağmen cumartesi günü lityum madenciliğine karşı gösteri düzenledi.

Vučić, daha önce Rus istihbarat servislerinin kendisine, kendisini iktidardan uzaklaştırmak isteyen, isimleri belirtilmeyen Batılı güçler tarafından Sırbistan'da "kitlesel bir ayaklanma ve darbe" hazırlandığı yönünde bilgi verdiğini söylemişti.

Kalabalık, "Madencilik olmayacak" ve "İhanet, ihanet" sloganları attı.

Yıllardır Belgrad şehir merkezinde düzenlenen en büyük protesto gösterilerinden birinin sona ermesinin ardından kalabalıktaki bazı kişiler, lityum madenciliğinin resmen yasaklanması talepleri karşılanana kadar tren trafiğini engelleme sözü vererek başkentin iki ana tren istasyonuna doğru yürüdü.

Hükümet yetkilileri ve devlet kontrolündeki medya, gösteriye karşı büyük bir kampanya başlattı ve gösteriyi, 2013 yılında ülkenin o dönemki Rusya yanlısı Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç'in devrilmesine yol açan Ukrayna'nın başkenti Kiev'deki Maidan ayaklanmasına benzetti . Belgrad protestosunun organizatörleri, protestonun barışçıl olacağını söyledi.

Oyuncu Svetlana Bojković, "Bugünkü mitingimiz ekolojik ve siyasi hiçbir amacı yok, ancak hükümet bizi darbe yapmaya çalışmakla suçladı" dedi.

"Bugün buraya siyasetin ötesinde bir şeye karşı sesimizi yükseltmek için geldik" dedi.

Gösteri, Sırbistan'ın batısındaki yemyeşil bir tarım vadisinde lityum madenciliğine izin veren hükümet planına karşı onlarca şehirde haftalardır düzenlenen protestoların ardından geldi.

Bu plan, önemli köprülerin ve yolların kapatılmasını da içeren büyük gösteriler düzenlendikten sonra 2022'de iptal edilmişti. Ancak geçen ay yeniden canlandırıldı ve Vučić hükümetinin Avrupa Birliği ile imzaladığı "kritik hammaddeler" konusundaki geçici anlaşmayla desteklendi .

Balkan ülkesi, Rusya ve Çin ile çok yakın bağları sürdürürken resmen AB üyeliğini arıyor. Yeşil geçiş için gerekli lityum ve diğer temel malzemelerin madenciliğiyle ilgili AB muhtırası, Sırbistan'ı bloğa daha da yakınlaştıracak ve Avrupa'nın Çin'den lityum pil ve elektrikli araba ithalatını azaltacaktır.

Hükümet madenin ekonomik kalkınma için bir fırsat olduğunu savunurken, eleştirmenler madenin Jadar vadisinin yanı sıra önemli yer altı su rezervleri ve tarım arazilerine onarılması imkansız bir kirlilik getireceğini söylüyor.

Vadideki yerliler, çokuluslu Rio Tinto madencilik şirketi tarafından işletilecek olan madene şiddetle karşı çıkıyor. Hem hükümet hem de şirket madencilik sürecinde en yüksek çevre standartlarını taahhüt etti, ancak muhalifler ikna olmadı.

Son birkaç haftadır Sırbistan genelinde düzenlenen çevre koruma mitinglerine on binlerce kişi katıldı ve bu durum Vučić ve giderek daha da otokratik hale gelen yönetimine büyük bir meydan okuma oluşturdu. Muhalifler, hükümetin Sırbistan'da herhangi bir lityum ve bor madenciliğini resmen yasaklamasını istiyor.

Hükümet, olası sağlık tehlikelerini izlemek için bir sağlık ekibi ve vatandaşların endişelerini dile getirebilecekleri bir çağrı merkezi kurdu; bu, muhalefetin bir kısmını yumuşatmak için yapılmış gibi görünüyor.

Sırbistan Madencilik ve Enerji Bakanı Dubravka Đedović Handanović, bu hafta başında Associated Press'e verdiği röportajda, Sırbistan'ın yalnızca hammadde ihraç etmeyeceğini, aynı zamanda ülkede yeni teknolojilerin geliştirilmesine yardımcı olmak için pil ve elektrikli araç üretimiyle bağlantılı bir "değer zinciri" geliştireceğini söyledi.

Ancak Jadar vadisi sakinleri, hiçbir şeyin onları madeni kabul etmeye ikna edemeyeceğini söyledi. Madenin açılmasını engellemek için her şeyi yapmaya hazır olduklarını söylediler.

___