pkk rusya ve çin hala sosyalist sanıyor

PKK 12. KONGRE SONUÇ BİLDİRGESİ

ANF BEHDÎNAN Pazartesi, 12 Mayıs 2025, 08:00

PKK 12. Kongre Divanı açıklaması şöyle:

"Önder Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat tarihi açıklamasıyla başlayan süreç, yaptığı çok yönlü çalışmalar, değişik tarzlarda sunduğu perspektifler ışığında 5-7 Mayıs tarihleri arasında toplanan 12. Parti Kongremiz başarıyla tamamlandı.

Kongremiz çatışmaların devam ettiği, havadan karadan saldırıların sürdüğü, alanlarımız üzerindeki kuşatma ve KDP ambargosunun devam ettiği zorlu koşullara rağmen güvenlikli bir şekilde gerçekleştirildi. Güvenlik nedeniyle iki farklı alanda eş zamanlı bir biçimde yapıldı. Toplamda 232 delegenin katılımıyla gerçekleşen PKK 12. Kongresi Önderlik, Şehitler, Gaziler, PKK’nin Örgütsel Varlığı ve Silahlı Mücadele Yöntemi ile Demokratik Toplum İnşası konularını tartışarak Özgürlük Hareketimiz için yeni bir döneme girişi ifade eden tarihi kararlar aldı.

PKK ADIYLA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR SONLANDIRILDI

PKK’nin Olağanüstü 12. Kongresi PKK mücadelesinin, halkımız üzerindeki inkâr ve imha siyasetini parçaladığını, Kürt sorununu demokratik siyaset yoluyla çözme noktasına getirdiğini, bu yönüyle PKK’nin tarihi misyonunu tamamladığını değerlendirdi. Bu temelde PKK 12. Kongresi, pratikleşme süreci Önder APO tarafından yönetilmek ve yürütülmek üzere PKK’nin örgütsel yapısının feshedilmesi ve silahlı mücadele yöntemini sonlandırması kararlarını alarak PKK adıyla yürütülen çalışmaları sonlandırdı.

Partimiz PKK; kaynağını Lozan Antlaşması ve 1924 Anayasasından alan Kürt inkâr ve imha siyasetine karşı, halkımızın özgürlük hareketi olarak tarih sahnesine çıktı. Doğuşunda reel sosyalizmin etkilerini yaşadı ve ulusların kendi kaderini tayin hakkı ilkesini benimseyerek, silahlı mücadele stratejisi temelinde meşru, haklı bir mücadele yürüttü. PKK katı Kürt inkarının, buna dayalı imha siyasetinin, soykırım ve asimilasyon politikalarının egemen olduğu koşullarda şekillendi. 1978’den başlayarak yürüttüğü özgürlük mücadelesiyle Kürt varlığını kabul ettirmeyi ve Kürt sorununun Türkiye’nin temel realitesi olarak görülmesini esas aldı. Bu temelde başarıyla yürüttüğü mücadele sonucunda halkımız adına diriliş devrimini gerçekleştirerek bölge halklarının özgürlük umudu ve onurlu yaşam arayışının sembolü haline geldi.

Diriliş devrimimizin halkımız açısından büyük gelişmelere yol açtığı 1990’lı yılların koşullarında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın Kürt sorununu siyaset yoluyla çözme arayışı gelişti. Önder APO bu arayışa 17 Mart 1993 Ateşkesiyle cevap vererek yeni bir süreç başlattı. Ancak reel sosyalizmin ağır etkileri, savaş çizgimize dayatılan çeteci anlayışlar ve derin devletin Turgut Özal ve ekibini ortadan kaldırması, Kürt inkâr ve imha siyasetinde ısrar ederek savaşı tırmandırması neticesinde bu yeni süreç sabote oldu. Binlerce köy boşaltılıp yakıldı. Milyonlarca Kürt yerinden yurdundan edildi, on binlercesi işkencelerden geçirilerek zindanlara atıldı ve binlercesi ise faili meçhul biçimde katledildi. Buna karşılık Özgürlük Hareketi hem nicel hem nitel olarak büyüdü, gerilla savaşı Kürdistan ve Türkiye’ye yayıldı. Gerillanın yürüttüğü savaşın etkisiyle Kürt halkı serhildanlara kalktı. Böylece her iki taraf açısından savaş temel seçenek haline getirildi. Savaşın karşılıklı olarak tırmandırılmasının yarattığı tekrar aşılamadı. Böylelikle Önder APO’nun Kürt sorununu demokratik ve barışçıl yollardan çözme çabaları sonuçsuz kaldı.

KÜRT-TÜRK İLİŞKİLERİNİN YENİDEN DÜZENLENMESİ KAÇINILMAZDIR

Süreç 15 Şubat 1999 uluslararası komplosu ile farklı bir aşamaya taşındı. Bu süreçte komplonun önemli bir hedefi olan Kürt-Türk savaşı Önder APO’nun büyük fedakarlıkları ve çabaları sayesinde engellendi. İmralı işkence ve soykırım sisteminde tutulmasına karşın Kürt sorununu demokratik ve barışçıl yollardan çözme yönündeki ısrarını sürdürdü. 27 yıldır mutlak tecrit altında tutulan Önder APO İmralı soykırım sistemi ile mücadele ederek uluslararası komployu boşa çıkardı. Uluslararası komployla mücadelede erkek egemenlikli iktidarcı-devletçi sistemi çözümleyerek demokratik, ekolojik, kadın özgürlükçü toplum paradigmasını geliştirdi. Böylelikle halkımız, kadınlar ve ezilen insanlık için alternatif özgürlük sistemini somutlaştırdı.

Önder Apo Kürt-Türk ilişkilerinin sorunsallaştığı Lozan Antlaşmasının ve 1924 Anayasasının öncesini referans alarak, Ortak Vatan ve Kürt-Türk halklarının kurucu öğe olduğu Demokratik Türkiye Cumhuriyeti perspektifini ve Demokratik Ulus anlayışını Kürt sorununun çözüm çerçevesi olarak benimsedi. Cumhuriyet tarihi boyunca gerçekleşen Kürt isyanları, 1000 yıllık tarihi Kürt-Türk ilişki diyalektiği ve 52 yıllık Önderlik mücadelesi Kürt sorununun ancak Ortak Vatan ve Eşit Yurttaşlık temelinde çözülmesinin kazandıracağını göstermiştir. 3. Dünya Savaşı kapsamında Ortadoğu’da yaşanan güncel gelişmeler de Kürt-Türk ilişkilerini yeniden düzenlemeyi kaçınılmaz kılmaktadır.

HALKIMIZ PKK’Yİ FESHETME VE SİLAHLI MÜCADELEYİ SONLANDIRMAYI HERKESTEN İYİ ANLAYACAK, DÖNEM GÖREVLERİNE SAHİP ÇIKACAKTIR

52 yıldır Önderlik ve PKK yürüyüşüne büyük bedeller pahasına katılarak, inkâr ve imha siyasetine, soykırım ve asimilasyon politikalarına karşı direnen onurlu halkımız, barış ve demokratik toplum sürecini daha bilinçli ve örgütlü biçimde sahiplenecektir. PKK’yi feshetme ve silahlı mücadele yöntemini sonlandırma kararını, halkımızın herkesten daha iyi anlayacağına, demokratik toplum inşası temelinde demokratik mücadele döneminin görevlerine sahip çıkacağına inancımız tamdır. Halkımızın kadınlar ve gençler öncülüğünde, yaşamın her alanında öz örgütlerini oluşturması, dilleri, kimlikleri ve kültürleriyle kendine yeterli olma temelinde örgütlenmesi, saldırılar karşısında kendini savunur hale gelmesi ve seferberlik ruhuyla komünal demokratik toplumu inşa etmesi hayati önemdedir. Bu temelde Kürt siyasi partilerinin, demokratik örgütlerinin, kanaat önderlerinin Kürt demokrasisini geliştirme ve Kürt demokratik uluslaşmasını sağlama yönündeki sorumluluklarını yerine getireceklerine inanıyoruz.

Mücadele ve direniş ile geçen özgürlük tarihimizin mirası PKK 12. Kongresi kararlarıyla birlikte demokratik siyaset yöntemiyle daha güçlü gelişecek, halklarımızın geleceği özgürlük ve eşitlik temelinde gelişme gösterecektir. Yoksul ve emekçi halklarımız, tüm inanç grupları, kadınlar ve gençler, işçiler, köylüler ve iktidar dışında kalmış tüm kesimler barış ve demokratik toplum sürecinde haklarını savunarak demokratik adil bir ortamda ortak yaşamı geliştireceklerdir.

HERKESİ BARIŞ VE DEMOKRATİK TOPLUM SÜRECİNE KATILMAYA ÇAĞIRIYORUZ

Kongremizin aldığı PKK’nin fesih ve silahlı mücadele yöntemini sonlandırma kararı, kalıcı barışa ve demokratik çözüme güçlü bir zemin sunmaktadır. Söz konusu kararların uygulanması Önder APO’nun süreci yürütüp yönlendirmesini, demokratik siyaset hakkının tanınmasını ve sağlam bütünlüklü bir hukuki güvenceyi gerektirir. Bu aşamada Türkiye Büyük Millet Meclisinin tarihi sorumlulukla rolünü oynaması önemli olmaktadır. Aynı şekilde hükümet ve ana muhalefet partisi başta olmak üzere mecliste temsili bulunan tüm siyasi partileri, sivil toplum örgütlerini, din ve inanç topluluklarını, demokratik basın kuruluşlarını, kanaat önderlerini, aydınları, akademisyenleri, sanatçıları, işçi-emekçi sendikalarını, kadın-gençlik örgütlerini, ekolojist hareketleri sorumluluk altına girerek barış ve demokratik toplum sürecine katılmaya çağırıyoruz.

Türkiye’nin sol-sosyalist güçleri, devrimci yapı, örgüt ve şahsiyetlerinin Barış ve Demokratik Toplum sürecini sahiplenmeleri ile halkların, kadınların ve ezilenlerin mücadelesi yeni bir düzey kazanacaktır. Bu, son sözleri ‘Yaşasın Türk ve Kürt Halklarının Kardeşliği ve Tam Bağımsız Türkiye!’ olan büyük devrimcilerin amaçlarını başarmak anlamına gelecektir.

Barış ve Demokratik Toplum süreci ve sosyalizm mücadelesinde yeni bir aşamayı temsil eden Demokratik Toplum Sosyalizmi ile küresel demokrasi hareketi gelişerek adil ve eşit bir dünya oluşacaktır. Bu temelde başta Küresel Özgürlük Hamlesine öncülük yapan dostlarımız olmak üzere demokratik kamuoyunu demokratik modernite kuramı çerçevesinde enternasyonal dayanışmayı büyütmeye çağırıyoruz.

Uluslararası güçleri halkımıza yönelik yürütülen yüzyıllık soykırım politikalarındaki sorumluluklarını görerek demokratik çözüme engel olmamaya ve sürece yapıcı katkılarını sunmaya davet ediyoruz.

ALİ HAYDAR KAYTAN VE RIZA ALTUN YOLDAŞLARIN ŞEHADETİNİ İLAN EDİYORUZ

Önderliğimizin çağrısıyla topladığımız PKK 12. Kongremiz 3 Temmuz 2018 tarihinde şehit olan Partimizin önder kadrolarından Fuat-ALİ HAYDAR KAYTAN ve 25 Eylül 2019 tarihinde şehit olan RIZA ALTUN yoldaşların şehadetini ilan etmiştir. Bu temelde PKK’nin kurucu önder kadrolarından Fuat-ALİ HAYDAR KAYTAN Yoldaşı ‘Önderliğe Bağlılık, Hakikat ve Kutsal Yaşam’ sembolü; Önder APO’nun ilk yol arkadaşlarından olan RIZA ALTUN Yoldaşı ise ‘Özgürlük Yoldaşlığı’ sembolü olarak kabul etmiştir. Tarihi 12. Parti Kongremizi, Özgürlük Hareketimizin başından itibaren yer alarak bugüne kadar aralıksız mücadeleleriyle bizlere öncülük eden bu iki büyük şehit yoldaşa atfediyor, onlar şahsında tüm mücadele şehitlerimize başarı sözümüzü yineliyor, Barış ve Demokrasi Şehidi Sırrı Süreyya Önder Yoldaşın hayallerini gerçekleştirme iddiamızı belirtiyoruz.

Ulus Devletçi Sosyalizm Yenilgiye; Demokratik Toplum Sosyalizmi Zafere Götürür!

İnsanlıkta Israr Sosyalizmde Isrardır!

Bijî Serok Apo!”

Küba, anayasadan sonra şimdi de ekonomik modeli güncelliyor: Bir devrimin sonu mu?

Özgür Uyanık Independent Türkçe için yazdı

Özgür Uyanık Latin Amerika uzmanı, gazeteci @latinamerikainf

Perşembe 14 Ocak 2021 7:50

Küba'da yeni yılla beraber Fidelist bir rejim altında geçmişten oldukça farklı bir ekonomik model başlatıldı / Fotoğraf: Reuters

Yılbaşından iki gün önce Küba Televizyonu'nda yayımlanan "Mesa Redonda" programında konuşan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Feito Cabrera, öğretmenlere meslekte geçirdikleri yıl üzerinden belirlenen maaş sisteminin kaldırılacağı ve bunun yerine iş sektöründe uygulananlara benzer performansa veya farklı bir derecelendirmeye dayanan sisteme geçileceğini açıkladı.

Söylemeye gerek bile yok: Eğitim ve sağlık politikası, Küba sosyalizminin halkçı karakterini yansıtan en önemli iki başlık. Fakat anlaşıldığı kadarıyla şimdi bu durum değişiyor.

Öncelikle nasıl oluyor da eğitime önem veren sosyalist bir ülkede öğretmenlerin nitelikleri şirket çalışanlarıyla aynı normlarla değerlendirilebilir?

Ve ayrıca Bakan Cabrera, meslekte geçen yıllarla beraber edinilen tecrübenin bir eğitimcinin kalitesine yaptığı katkıyı nasıl görmezden gelebilir? 

Görünen o ki Bakanın tek derdi öğretmenlerin kıdem ikramiyeleri değil. Asıl mesele Küba'daki iktisadi sistemin radikal bir değişime gitmesi.

Aslında Küba, 1 Ocak'tan itibaren yeni bir döneme girdi. Uzun zamandır beklenen piyasa yanlısı reformlar çerçevesinde, ülkede kullanılan iki para birimi uygulaması yürürlükten kaldırıldı. 

Böylece 1994'ten bu yana ülkede kullanılan iki para biriminden biri olan ve konvertibl peso "CUC" tarihe karıştı. Küba pesosu "CUP" ise tek para birimi olarak yoluna devam ediyor. 

Küba'da yalnızca paranın konvertibilitesiyle ilgili değil, emek piyasasının değerlendirilmesiyle de ilgili problemler var. Örneğin Küba'nın dış politikadaki prestiji olarak görülen "Brigadas Medicas" Hekim Tugayları'nda görevli doktorların maaşları birçok ülkede sorun yaratıyor. Geçen hafta Panama hükümetinin Kübalı doktorlara, 2 bin 670 ABD doları maaş ödediği, fakat ellerine yanlıca 640 dolar aylık geçtiği basına yansıdı. Küba yönetiminin dış ülkelerde çalışan doktorların maaşlarında yaptığı yüzde 75'e varan kesintiler o ülkelerin çalışma kanununa aykırı bulunuyor / Fotoğraf: A.Calanni/DPA

CUC, "Periodo especial" dedikleri Doğu Bloku'nun yıkılışıyla başlayan 1990'ların olağanüstü kriz döneminin ürünüydü.  

Açlığın baş gösterdiği o dönemde Küba hükümeti, ABD'de göçmen Kübalıların dolarlarını, yabancı yatırımı ve turizmi çekmek için döviz bulundurmayı suç olmaktan çıkardı.

Değişim piyasası (CADECA) oluşturuldu. Böylece devlet güvenilir fiyat ve maliyet garantisi sağladı. Bu sayede 2004'ten bu yana Küba vatandaşlarının ellerinde döviz tutmaları yasaklanarak, 1 ABD doları 1 CUC'a ve 24 CUP'a sabitlendi. 

26 yıldır CUC, ticaret ve zenginleşmede dolara eş güçlü para olarak egemenliğini korurken maaşlar CUP'la ödeniyordu.

Bununla beraber temel servisler, yiyecek, tarım ürünü, kira ve vergiler de CUP'la ödendiği için halkın hizmetlere erişimi korunabildi. Çünkü CUC yalnızca turizm ve dış ticaret geliri olanların eline ulaşabilen bir para birimiydi. 

Bu hafta Küba'da CUP cinsinden pizza (solda) ve dondurma(sağda) fiyatları. Örneğin Napolitan pizza 2,5 dolara denk düşerken karışık dondurma tabağı 1,5 dolara denk geliyor. Diğer bazı ürünlerin fiyatları ise şöyle; kilo salam 9, domuz eti 7, karışık tavuk eti 2,5, karaborsada bulunan süt tozunun kilosu 8,3, deterjan 3, banyo sabunu ve diş macunu ise 2,5 ABD doları / Fotoğraf: Diariodecuba-Pavel Valdez 

Ancak CUC yapay bir para birimi olduğundan yerine ve muhatabına göre bir değişim oranı uygulanıyordu. Örneğin devlet şirketlerinin muhasebesinde ve karma şirketlerde başka, Mariel Serbest Ticaret Limanı'nda ise tamamen farklı bir değer belirleniyordu.

Devlet muhasebesinde ya da halkın ulaşım ve gıda temininde 1 CUC, 1 CUP'a eşit varsayılıyordu. Mesela bir dolmuşa bindiğinizde, siz turist olarak 2 CUC verirdiniz, oranın yerlisi ise 2 CUP verirdi.

Bu tuhaf durumun merkezi bir sosyalist ekonomiye makro ölçüde nasıl yansıdığını düşünürseniz aslında ülkenin gerçek muhasebesinin ne olduğunu bilmenin imkansızlığını fark edebilirsiniz. 

Diğer yandan resmi olarak 1 Ocak itibarıyla 1 doların değeri, tüm sektörlerde 24 CUP olarak değiştirildi. Bu da devlet sektörü için para biriminde yüzde 2400'lük dev bir devalüasyon anlamına geliyor. 

Ayrıca CUP'un fiyatlandırmasının karaborsada iki katı olması da başka bir sorun. Bu iki kur ortada bir yerde buluşamazsa, biri olduğu yerde durur öteki yükselmeye devam ederse; Venezuela'dakine benzer bir manzara ortaya çıkar.

Nüfusun yüzde 70'inin aylıkla yaşadığı Küba'da bu devalüasyon, büyük bir enflasyonist etki yaratacaktı. O nedenle aralık ayında yayımlanan kararnamede, asgari ücrete yüzde 525 zam yapılarak 2 bin 100 CUP'a çıkarılacağı açıklandı.

Çalışma Bakanlığı'nın belirlediği 32 basamağın en üst düzeyinde ise 9510 CUP maaş belirlenmiş durumda.

Ancak açıklanan yeni asgari ücretin yetersizliği gün gibi ortada. Zira önceki yıllarda ortalama maaş, kesintilerinden sonra net 20 dolarken sadece gıda masrafının bunun 3-4 katı olduğu söyleniyordu (Yılın ilk haftası domuz etinin kilosu en düşük 7 ABD Doları olarak kaydedildi). 

Emeklilerin durumu ise daha kötü. Örneğin 40 yıl çalışmış bir sanayi işçisinin aldığı emeklilik maaşı ancak 8 dolarda kalıyor. 

Yeni para sistemiyle beraber elektrik, telefon gibi hizmetlere yüzde 300-600 arasında zam yapıldı. 

Başta ithal ürünler olmak üzere, genel tüketim ürünlerinde enflasyon yüzde 1200 civarında. Karnede sübvansiyonların bir kısmını muhafaza etmek için belirlenen artış ise yalnızca yüzde 12'de kaldı.

Dahası, şimdiden bazı sübvansiyonların gereksizliğinden bahsedilmeye başlandı.

Halk ihtiyaçlarını devletin "libreta" denilen karne ile dağıttığı yardımlarla kısmen karşılayabiliyordu. Fakat 2019'da ABD ambargosunun sıkılaşmasıyla sübvanse edilen ürünlerde de bir düşme gerçekleşmişti.

Şimdi eski Ekonomi Bakanı ve Uygulama ve Geliştirme Komisyon Başkanı Marino Murillo Jorge'nin açıklamasına göre "mümkün olduğu yere kadar sübvansiyonlar" tamamen kaldırılıyor.

Küba ikili resmi para sistemine sahip dünyadaki tek ülke idi ve bu istisnai durum bir şekilde sona erdirilmeliydi. Ancak her iktisadi rota değişiminde olduğu gibi burada da politikanın yönü, kimin lehine işleyeceği ve halkı nasıl etkileyeceği sorgulanmaya muhtaçtır.

Kabaca Küba ekonomisinin liberalleşmesi olarak nitelendirilen politikalar, 2008'de Fidel Castro'nun sağlık sorunları sebebiyle yerini Raul'a devretmesiyle başladı.

Aynı yıl vergi politikalarında değişiklik, özel işletmeler açılması, serbest ticaret limanı gibi uygulamalarda mutabık kalındı. 2010'da da Raul Castro ikili para sisteminin kaldırılmasına yönelik hedeflerini açıklamıştı.

Raúl Castro'nun yönetime gelişiyle özel girişim serbest bırakıldı ve parası olanlar için yurtdışına seyahat etme önündeki engeller kaldırıldı.  

Castro'lar sonrası devlet başkanı olan Miguel Diaz-Canel'in (şapkalı) politik kariyerinde ilk dikkat çekici eylemi 1994 yılında parti yöneticisi olduğu Santa Clara'da LGTB bireylerin aktiviteleri için bir kültür merkezi kurmaktı. Bu olay o dönemde siyasi çevrelerde şok etkisi yarattı. Fakat ilerleyen süreçte halkla ilişkisi ve örgütlenme yeteneğiyle öne çıkarak hızla iktidar basamaklarını tırmandı / Fotoğraf: CubaNet

17 Aralık 2014'te ABD ile Küba arasında diplomatik ilişkilerin normalleşmesi için adımlar atıldığı açıklandı. 2016 Nisan'ında Küba Komünist Partisi 7. Kongresi'nde "reformlar" onaylandı. Bir ay sonra da Barack Obama'nın tarihi ziyareti gerçekleşti. 

Sonra araya Trump dönemi girince ilişkiler kesintiye uğradı ve son bir yıldır da ambargo sıkılaştı.

Kasım ayında ABD seçimleri yapıldı ve sonuçlar belli oldu. Yeniden Obama politikalarına dönüş teyit edildi. Beyaz Saray'daki yönetim değişikliğinin onaylanmasından sadece günler sonra parasal "birleşme" ilan edildi.

Tam bu sırada; 8-9 Aralık tarihlerinde, Küba 2020 Uluslararası İş Forumu, Havana'da düzenlendi. Toplantıya çoğunluğu Hindistan, Çin, Rusya ve İspanya'dan olmak üzere 90 ülkeden iş çevreleri katıldı.

Açılışta Dış Ticaret ve Dış Yatırım Bakanı Rodrigo Malmierca, ağırlıklı olarak turizm ve petrol olmak üzere 500'den fazla projeyle toplam 12 milyar dolarlık iddialı bir "fırsat portföyü" sundu.

Fakat asıl önemlisi bu konuşmada bakanın, yabancı yatırımlarında çoğunluk hissesinin devletin elinde olması yükümlülüğünün sona erdiğini duyurmasıydı.

Oysa daha önce; eğer yabancı bir sermaye Küba'ya yatırım yapacaksa kurulacak şirketin yüzde 51 hissesinin Küba Devleti'nin elinde olma zorunluluğu vardı.

Bu tip karma şirket sermayesi, 1 ABD dolarına karşılık 1 CUP olarak ayarlanıyordu. Küba'nın katkısı çoğunlukla taşınmaz mülkler ve emek arzı üzerinden hesaplanıyordu.  

1990'ların krizinden bu yana, kapıları ulus ötesi sermayeye açmanın tek yolu yüzde 51 devlet katılımıyla karma şirketlerdi (İstisnası Mariel Limanı ve Venezuelalı şirketlerle kurulan ortaklıklardır).

2014 Yabancı Yatırım Yasası'nda ve 2019'da halka onaylatılan yeni Ulusal Anayasası'nda da böyle öngörülmekteydi.

Diğer yandan bu yeni anayasa ve yabancı yatırım kanunu, kapitalist restorasyonda ilerlemenin gerçekleşmesi için yasal çerçeveyi ve gerekli koşulları sağlıyor.

Özellikle geçtiğimiz yılın temmuz ayı itibarıyla kartla satın alımların sağlanması, dolar vergisinin kaldırılması ve dövize açılma gibi parasal birliğe zemin hazırlayan reformlar hayata geçirildi. 

Ekonominin liberalleşmesi yönünde atılan bu adımlar ile devletin rolü arasındaki ilişkide asıl belirleyici olan ise, büyük kısmı "Devrimci Silahlı Kuvvetler (FAR)" generalleri tarafından yönetilen devlet şirketleri.  

FAR'ın diğer Latin Amerika ordularından farkı darbeye kalkışmamış olması ve siyasetten uzak durmasıdır. Adı sadece savaşlar ve emperyalizme karşı mücadelede anılmıştır. Halk içinde temiz bir sicile sahip olmasının bir başka nedeni de uzun devrim yılları boyunca bu kurumun paraya hiç bulaşmamış olmasıdır. Fakat bu durum Raul Castro'nun Devlet Başkanı olmasıyla değişti. Fotoğrafta FAR genel komutanı Leopoldo Cintra Frías (solda) ve eski komutanı Julio Casas Regueiro görünüyor / Fotoğraf: CubaNet

Küba, SSCB'nin düşüşünden sonra Amerikan ambargosunun, emperyalizmin bir askeri işgalinden daha yakın tehdit olduğu tespitini yapmıştı.

Bu dönemden başlayarak FAR'ın askeri görevleri geri plana itilmiş ve ekonomik rolüne ağırlık verilmişti. 

Yüzde 60 askeri bütçesi düşürülen FAR son genel tatbikatını beş yıl önce yaptı. Çağdaş askeri silah ve araçlara sahip olmayan FAR artık sadece bir hiyerarşiyi ifade ediyor.

FAR'ın neredeyse yarım asır Genel Komutanlığını yapan Raul Castro'nun Devlet Başkanı oluşuyla ordunun ekonomideki rolü daha belirgin bir hal aldı.

Küba'da 844 şirketin FAR kontrolünde olduğu tahmin edilmektedir.  

Yakın tarihte Küba Ordusu'ndaki en büyük kırılma General Ochoa'nın idamıydı. İki defa Küba kahramanı madalyası sahibi, Güney Afrika ordusunu yenen, Etopya ve Angola cephelerinin komutanı General Arnaldo Ochoa Sanchez, 1989 Temmuzu'nda uyuşturucu kaçakçılığı ile suçlanıp yargılanarak idama mahkum oldu. Küba'da herkesin bildiği gerçek Ochoa'nın savaşı sürdürmek için illegal gelir sağlamayı hedefleyen bir dizi operasyonu yönettiğiydi. Bir anlamda General Ochoa Küba'nın Yarbay Oliver North'uydu (Iran-Contra Affair)

2015 yılında Bloomberg, Savunma Bakanlığı "MINFAR"a bağlı "Grupo de Administración Empresarial SA (GAESA)"nın, Küba'daki şirketlerin yüzde 50-80'ini kontrol ettiğini yazmıştı.

GAESA, turizm şirketlerinden döviz bürolarına, iletişimden tarımsal üretime, emlak piyasasından liman işletmelerine kadar çok geniş bir alanda faaliyet yürütüyor. 

GAESA sadece Küba içinde değil dışında da yatırımlara sahip. Yeni yılın ilk günlerinde Angola hükümetinin köprü ve yol yapma ihalesi alan GAESA'ya bağlı Imbondex isimli şirketle yaptığı 77 milyon dolarlık sözleşmeyi iptal ettiği haberi basına düştü. GAESA'nın başında Raul Castro'nun eski damadı General Luis Alberto Rodríguez López-Callejas (fotoğraftaki) geçtiğimiz eylül ayında ABD'nin yaptırım uyguladığı kişiler listesine alındı / Fotoğraf: CubaNet

Küba'nın uzun zamandır hazırlandığı kapitalist restorasyona "start verildiği" anlaşılıyor. Fakat bu açılımın ne kazandıracağı meçhul.

Çünkü Küba'nın daha önce attığı adımlar beklediği sonucu vermedi. Örneğin 12 milyar dolar yatırım çekmesi öngörülen Mariel Limanı'nından şimdiye dek sadece 1,1 milyar dolar gelir elde edilebildi. 

Dış Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre Küba, 2020 yılında turizm, inşaat ve madencilik alanlarında toplam 900 milyon dolarlık, otuza yakın anlaşma imzaladı.

Diğer bir deyişle, yatırım hala düşük ve uluslararası koşullar bürokrasinin istediği bir yatırım patlaması için elverişli görünmüyor.

Buna ek olarak; emek ile işveren, toptan ve perakende ticaret, dış ticaret ve devlet şirketleri arasındaki ilişki net değil. Devlet tarafından hala yüksek düzeyde kontrol edilen diğer ekonomik alanlarda olduğu gibi sermayenin gelişimi önünde de birçok engel var.

Bu nedenle, liberal iktisatçılar bu reformlara ek olarak daha fazla esneklik ve açıklık talep ediyorlar. 

Ekonomide yapısal reform olmadan yukarıdan yapılan düzenlemelerin işsizlik ve yoksulluğa neden olacağı yorumları yapılıyor.

Latin Amerika'daki sol çevreler, adadaki gelişmeleri genellikle sessizce karşılarken bir kısmı da reformların Küba'da eşitsizliği artıracağını söylüyor.

Yapılan devalüasyonun ülkenin dışarıdan gelecek dolara olan bağımlılığını kronikleştireceğini, parayı dış piyasaya göre ayarlama çabasının sürekli enflasyonu körükleyeceğini iddia ediyorlar.

Bu enflasyonist darbenin, nüfusun yüzde 70'i maaşla geçinen Küba halkının hayatını olumsuz yönde etkileyeceğine kuşku yok.  

Bazıları daha da kötümser. Bu sürecin sadece enflasyonist etkilere değil, aynı zamanda büyük bedellerle yaratılmış devlete ait şirketlerin bilançolarını da darmadağın edecek şiddetli bir devalüasyona yol açacağını düşünüyor. 

Reformların kapitalist özel mülkiyeti yasallaştıran yeni anayasanın bir sonucu olduğu kanısı yaygın. Alınan önlemlerin devletin ekonomideki rolünü zayıflatacağı ve dolara erişimi olan varlıklı sektörleri güçlendireceği ise aşikar. 

Bütün bu olup bitenlerin kamu için veya kendi hesabına çalışan yoksul nüfusun büyük çoğunluğunun aleyhine olacağı ise şimdiden belli. 

Küba'nın ihraç ürünlerinden biri de "Marabú" kömürü. Bu kömür, aynı isimli yaygın bir ağacın yakılmasıyla elde ediliyor. Küba yılda 40 ila 80 bin ton Marabú kömürünü ağırlıkla Almanya ve İngiltere'ye satıyor / Fotoğraf: GAF

Küba bürokrasisi, kapitalist restorasyonu emperyalizmle müzakere yoluyla, yani siyasi gücü ve kilit şirketlerin kontrolünü koruyarak ilerletme stratejisi izliyor.

Bence buradaki temel soru, bu stratejinin nihayetinde Küba sosyalizminin varlığını sürdürmesine mi yoksa iktidarı elinde tutan siyasi kastın devamına mı hizmet edeceği ile ilgili. 

Diğer yandan Komünist Parti yöneticilerinden sokaktaki sade vatandaşa kadar "normalleşme" Küba'da yaşayan herkesin özlemi.

Kübalılar ambargo olmaksızın siyaset, ticaret, sanat ya da bilim yapmak istiyor. Turistlere nostaljik gelen birçok şey Kübalılar için bıkkınlık ifade ediyor.

Bu yüzden kapitalist restorasyon halkın ezici çoğunluğu tarafından destekleniyor. Ayrıca 2008'den bu yana ilerleyen süreç, Küba'da kapitalist adımlarla sistemin demokratikleştirilmesinin başat gittiğini gösterdi. 

Raul Castro döneminin dikkat çeken uygulamalarından biri de "Usufructo", yani kullanım hakkı verilen topraklar. 250 bin dolayında Küba vatandaşı 13 ile 67 hektar arasında değişen ölçülerde toprağın kullanım hakkını almış durumda. 2 milyon hektardan fazla olan bu topraklar Küba'daki ekilebilir alanların yüzde 31'ini oluşturuyor. Küba, bu politikayla gıdada dışa bağımlılığını azaltmayı hedefliyor / Fotoğraf: Reuters

Toprakların işletilmesi için halka dağıtılması, küçük işletmelerin açılması ve son olarak yeni anayasayla devlet başkanının yetkilerinin diğer organlara dağıtılması, belediyelerin ayrı bir idari birim olarak örgütlenmesi gibi gelişmeler hep bu sürecin ürünü.

Küba'da devrim, halkın yarım asırdan uzun süren büyük fedakarlıklarıyla ayakta kaldı. Fakat bugün geldiğimiz noktada halkçılık, Küba'da devletin kıt kaynakları mümkün olduğunca adil biçimde dağıtması ve geri kalanını vatandaşın "becerisine" bırakmasına dönüştü.

Bu yüzden havaalanında döviz bozan memurdan müzedeki biletçiye, postanedeki görevliden otel çalışanına kadar herkes bir şekilde "yolunu bulma" derdinde. 

Kuralsızlığın ve doğru işlemeyen bu sistemin yozlaşması Küba'yı teslim almadan bir dönüşüm gerekiyor.

Umalım ki tüm bu değişiklikler Küba'nın özgünlüğünü bozmaz ve sorunlarına çözüm olur.

Küba'nın sosyalist ilkelere dayanan devlet kontrollü ekonomisi Küba'da da dünyada da kimileri tarafından "kapitalizme kahramanca bir direniş" kimilerine göre de "çağa ayak uydurmayan gereksiz bir sefalet" olarak görülüyor. 

Cumartesi günü yapılan açıklamayla özelleştirmeye açılan 2 bin faaliyet alanı aynı soruları gündeme getirdi.

Küba Çalışma Bakanı Marta Elena Vito özel girişime açık olan ekonomik faaliyetlerin 127'den 2 binin üzerine çıkarılacağını duyurdu.Castro sistemi özel sektöre 2 bin'den fazla faaliyet alanı açarken ve yalnızca 124 faaliyet alanı devlette kalıyor.