misilleme seçenekleri

İran salı gecesi kilit hedeflere yönelik bir balistik füze salvosu gönderdiğinde İsrail'in sahip olduğu uyarı süresi on ila on iki dakikaydı. Füzelerin silolarından fırlatılıp İsrail'e ulaşması için geçen sürede milyonlarca İsrailli kapalı odalara ve bomba sığınaklarına kaçtı. İsrail İran'a karşılık verdiğinde İranlılar bu kadar şanslı olmayabilir. Tespit edilemeyen savaş uçaklarından ateşlenen güdümlü füzelerden, komutanları etkisiz hale getirebilecek önceden yerleştirilmiş bombalara ve hava savunma sistemlerinden kaçabilen intihar İHA’larına kadar İsrail'in elinde büyük bir cephanelik var. Asıl soru şu: Çatışmayı geri dönüşü olmayan bir noktaya tırmandırmaya ne kadar hazır?

İsrail'in İngiltere Büyükelçisi Tzipi Hotovely BBC Radio 4'ün Today programına verdiği demeçte İranlıların ‘yaptıkları için büyük bir bedel ödeyeceklerini, bunun İsrail'e bir daha ateş edemeyecekleri’ anlamına geldiğini söyledi. Ne demek istediğini ayrıntılı olarak açıklamadı, ancak yorumları İsrail'in intikam saldırılarının balistik füzelerin üretildiği yerlere odaklanabileceğini düşündürdü. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde kara savaşları konusunda kıdemli araştırmacı olan Ben Barry, “Bu füze rampalarını yok edecekleri ya da komuta ve kontrol merkezleri çökertecekleri anlamına mı geliyor, bilmiyoruz” dedi.

Petrol sahaları

The Wall Street Journal'a konuşan Arap yetkililer, İsrail'in İran'ı saldırıya devam etmesi halinde nükleer ve petrol tesislerini doğrudan hedef alacağı konusunda uyardığını söyledi. Her iki seçenek de ciddi olarak değerlendirilecek ve bölgeyi topyekûn savaşa sürükleyebilecektir. İsrail'in İran'ın petrol sahalarını hedef alması halinde Tahran'ın buna ‘tüm bölgedeki rafinerileri ve petrol sahalarını ateşe vererek’ karşılık vereceğini söylediği iddia ediliyor. ABD'li bir düşünce kuruluşu olan Center for International Policy'den Sina Toossi X'te yaptığı açıklamada Devrim Muhafızları Ordusu'na (DMO) bağlı çok sayıda İran yayın organının yanı sıra Telegram kanallarının Suudi Arabistan, Azerbaycan, Kuveyt, BAE ve Bahreyn'deki petrol sahalarının hedef alınmasına atıfta bulunan tehdidi bildirdiğini söyledi. Böyle bir hamle dünya genelinde petrol fiyatlarını yukarı çekecektir.

( Petrol fiyatları, İran’ın İsrail’e saldırmasının ardından petrol arzında zedelenmeler olabileceği kaygısıyla yükseldi.

PETROL FİYATLARININ YÜKSELMESİ ABD'NİN İŞİNE GELİR M ?

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1 yükselerek 74,40 dolar seviyesine geldi.

Salı günü ise petrol yüzde 5 yükseliş kaydetmişti.

İran, dünyanın en büyük yedinci petrol üreticisi, OPEC+ (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) organizasyonun da en büyük üçüncü üyesi.

Reklam

Aynı zamanda askeri anlamda daha büyük bir gerginliğin yaşanması takdirinde petrol ticareti için mühim olan Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin etkilenebileceğinden endişe ediliyor.)

Bir başka ABD düşünce kuruluşu olan United Against Nuclear Iran'da Devrim Muhafızları araştırma direktörü olan Kasra Aarabi de İran'ın petrol endüstrisinin ‘rejimin ana can damarlarından biri’ olduğuna dikkat çekti. Hizbullah gibi vekillerinin finansmanı da dahil olmak üzere altyapısının büyük ölçüde buna bağlı olduğunu söyledi.

Askeri alanlar

İngiltere Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nde askeri bilimler direktörü olan Matthew Savill, yelpazenin alt ucunda İsrail'in İran içindeki füze savunma ve radar tesisleri gibi İran askeri hedeflerini vurabileceğini söyledi. Buna balistik füze üretimi için depolama ya da operasyon alanları da dahil olabilir. Ancak İran'ın vekillerinin ve ortaklarının zayıflığı nedeniyle caydırıcılığının azalması nedeniyle İsrail'in rejimi daha doğrudan vurmasını, örneğin Devrim Muhafızları'nın büyük tesislerini vurmasını isteyen bazı sesler olduğunu söyledi. Savill “İsrail'in İran'a verebileceği zararı vurgulamak için ölçek büyütülerek, petrol üretim tesisleri de dahil olmak üzere limanlar ya da İran altyapısı saldırıya uğrayabilir. En üst noktada ise üst düzey İranlı yetkililer ve İran'ın nükleer programı yer alabilir” dedi. Nisan ayında İran İsrail'e füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdığında, İsrail İran'ın nükleer tesislerinden birinin yakınındaki bir havaalanında bulunan radar kulesine sembolik bir saldırıyla karşılık vermişti. Saldırı, İran'a ülkenin herhangi bir yerini vurabileceği ve başarılı olabileceği konusunda bir uyarı göndermek için tasarlanmıştı.

Nükleer tesisler

İsrail daha önce de İran'ın nükleer programını siber saldırılar ve suikastlar şeklinde sabotaj operasyonlarıyla hedef aldı. İran'ın nükleer tesislerine bombalar ve füzelerle ciddi zararlar verebilir, ancak ABD'nin yardımı olmadan en derinde gömülü olanları yok etmekte zorlanabilir. Savill, nükleer programa saldırmanın ‘zorlu’ olacağını ve İran'ın nükleer silah programını ilerletmenin ‘geriye kalan tek savunması’ olduğuna inanmasına yol açabileceğini açıkladı. Savill, İran'ın uranyum zenginleştirme hacmini ve saflığını, bir silah için yeterli zenginleştirmeye sahip olmanın sadece birkaç hafta alabileceği ölçüde genişlettiğini de sözlerine ekledi.

İsrail taktiksel askeri hakimiyete sahip ancak siyasi bir strateji yok

Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki korkunç İsrail saldırısından bu yana İran, İsrail'e yönelik saldırıları İran'ın diğer Direniş Eksen müttefiklerinden -Lübnan'daki Hizbullah, Irak'taki Şii milisler ve Yemen'deki Husiler- düzenleyerek grubu destekledi. Geçtiğimiz yıl İsrail'e yönelik saldırılar, İsrail'in yıkımını sağlamayı amaçlayan İran'ın Yahudi devletine karşı uzun süredir devam eden yıpratma savaşı stratejisinin son aşamasını temsil ediyor. Hamas'ın Gazze Şeridi'nde İsrail ile savaşı ve İran'ın diğer vekillerinden İsrail'e yönelik neredeyse sürekli saldırılar, Tahran'ın askeri yetenekleri İslam Cumhuriyeti'ne stratejik derinlik sağlayan ve büyük ölçüde İsrail ile doğrudan askeri bir çatışmadan kaçınmasını sağlayan benzer düşünen milisleri silahlandırma ve eğitme stratejisinin etkinliğini gösteriyor.  

İran'ın vekilleri, Yahudi devletinin kaynaklarını zorlamayı ve onu aynı anda birkaç cephede savaşmaya zorlayarak moralini zayıflatmayı amaçlayan bir " ateş çemberi " ile İsrail'i tehdit ediyor. Hizbullah'ın 8 Ekim 2023'te başlayan kuzey İsrail'e yönelik günlük roket ve drone saldırıları, yaklaşık 70.000 İsraillinin kuzeydeki evlerinden tahliye edilmesine yol açtı ve İsrail'i tehdide karşı koymak için kuzey sınırında önemli sayıda kuvvet bulundurmaya zorladı. Husilerin İsrail'e yönelik füze saldırıları, esasen İsrail'in Kızıldeniz'deki Eilat limanını kapatırken , Kızıldeniz üzerinden uluslararası nakliyeye yönelik saldırıları, Süveyş Kanalı'ndan geçen gemi trafiğinde yüzde 50'den fazla bir düşüşe yol açarak nakliye şirketlerinin Ümit Burnu'nu dolaşarak daha uzun ve daha maliyetli bir yolculuk yapmasına neden oldu. Irak Şii milisleri de füzeler ve insansız hava araçlarıyla İsrail'i hedef aldılar - bu grupların İsrail'e desteğini İsrail'in hayatta kalması için anahtar olarak gördükleri Amerika Birleşik Devletleri'ni bölgeden uzaklaştırmayı umarak ve Irak ve Suriye'deki ABD güçlerine karşı yaklaşık 170 saldırı gerçekleştirdiler. İran ayrıca Filistinli militanların oradaki İsrail güçlerine saldırılarını sağlamak için Batı Şeria'ya büyük miktarda silah sokmaya çalıştı .

İsrail, Hamas'ın Gazze'deki askeri yeteneklerini yok etmede ve İran'ın diğer Direniş müttefiklerinin devam eden saldırılarına yanıt vermede büyük taktiksel yeterlilik gösterdi; İsrail, İran'ın bölgesel varlığını zayıflatmaya ve caydırıcılığı yeniden tesis etmeye çalışıyor. İsrail, Hamas'ın savaş gücünün, silahlarının ve altyapısının büyük bir bölümünü yok etti ve Gazze'deki üst düzey askeri liderleri öldürerek Hamas'ın organize askeri operasyonlar yürütme yeteneğini sınırladı. İsrail ayrıca Suriye'deki İran ve Hizbullah silah konvoylarına, silah depolarına ve füze fabrikalarına yönelik saldırılarını başarıyla artırdı ve Suriye'de faaliyet gösteren üst düzey İslam Devrim Muhafızları Kolordusu (IRGC) subaylarını giderek daha fazla hedef aldı . İsrail'in bir hava saldırısı, 31 Temmuz'da Beyrut'ta Hizbullah'ın ikinci komutanı Fuad Shukr'u öldürdü ve konuk evindeki bir bomba, İsrail'in savaş alanına hakim olma ve etki alanının kapsamını göstermeye çalıştığı sırada ertesi gün Tahran'da Hamas'ın siyasi lideri İsmail Haniye'yi öldürdü.