IRGC'nin Suriye Aşiret Milislerini Geçmiş, Şimdiki ve Gelecekteki Kullanımını Anlamak

İran'ın doğu Suriye'de Arap aşiret milisleri kurma çabaları, Halep'te kurulan modele dayanarak ve İran Devrim Muhafızları tarafından finanse edilen yeni sosyal, ekonomik ve idari "kanatlar" tarafından desteklenerek muhtemelen tekrar hız kazanacaktır.

Kuzey ve doğu Suriye'deki İran destekli Arap milislerinin alfabe çorbası kafa karıştırıcı olabilir, ancak nasıl geliştikleri ve sayılarının şu anda neden arttığı konusunda önemli eğilimler ayırt edilebilir. Aşağıdaki açıklama, Militia Spotlight Profiles  merkezinde ele alınan bu tür sekiz milisin faaliyetlerini bağlamsallaştırmaktadır.

Başlangıç: İthal Şii Milisler

Başlangıçta İran, büyük ölçüde dini mekanları güvence altına almak ve stratejik derinliği açısından kritik alanlardaki askeri operasyonları kontrol etmek için Liva Ebu Fadl el-Abbas (LAFA) ve Liva el-İmam el-Hüseyin (LIH) gibi yabancı Şii gönüllü milisleri ithal etmekle sınırlıydı . Bu gruplar temel  ethoslarında pan-Şii olsalar da, Tahran'ın kültürel koruma ve askeri yayılmacılık konusundaki ikili hedeflerini gösteren, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından yönlendirilen daha geniş bir stratejik şemsiye altında  faaliyet gösteriyorlar . Yukarıda belirtilen iki grup, Irak, Lübnan, Afganistan, Yemen ve güçlü bir Şii varlığına sahip diğer birçok ülkeden Şii gönüllüler için bir mıknatıs olmuştur . Zamanla, coğrafi odakları Halep, Humus ve Deyr ez-Zor gibi birden fazla cephede Beşşar Esed rejimini ve IRGC'yi desteklemek için genişledi . Ancak bu mekanizmanın zayıflığı, bu yabancı lejyonların Suriye halkı için yabancı olmasıydı.

Resmi aç

Şekil 1: Halep'teki İran konsolosluğunun açılışı, Mayıs 2021.

Baggara Milisleri: Sünni Kökenler, Şii Hizası

İran'ın Suriye'deki etkisinin en eski ve şu anda en etkili örneklerinden biri Liwa al-Baqir'dir . Halep bölgesinde ortaya çıkan ve ağırlıklı olarak Sünni Baggara kabilesinden oluşan milis, 2013'ten bu yana Şii İslam'a geçişten önemli ölçüde etkilenmiştir ve bu da İran'ın mezhepsel çizgileri bulanıklaştırarak gündemini ilerletme yeteneğini göstermektedir. Grup sadece askeri bir varlık değil aynı zamanda  yerel yönetimde derinden yer alan ve askeri güç ve toplum katılımı yoluyla hem Halep hem de Deyr ez-Zor'da güç kullanan siyasi bir aktördür. Bu ikili rol, İran'ın bölgedeki uzun vadeli çıkarlarını güvence altına alan yerel bağımlılıkları besleme stratejisini vurgular.

Baggara, Suriye ve Irak'ta yaygın bir varlığa sahip olan önemli bir Arap kabilesidir  . Suriye'de, kabile lideri Navaf Ragheb el-Beşir,  muhalefete katılmak için 2011'de Esad rejiminden ayrıldı , ancak daha sonra 2017'de rejimle  yeniden birleşti ve şimdi önemli bir rol oynuyor. Liwa el-Bakır, Baggara ile bağlantılı en büyük milis gücüdür, ancak Beşir onu şahsen denetlemez, bunun yerine  , Aslanlar Kabilesi ve Haşimi Kabile Alayı (HTR) gibi farklı kabile motiflerini kullanan Baggara milis güçlerine doğrudan liderlik  ederken grup üzerinde önemli bir etki  uygular . Bu, en azından şimdilik, Liwa el-Bakır liderlerinin neo-Şii kimliği ile piyadelerinin çoğunun Sünni kabile kimliği arasındaki bir ayrışmayı yansıtıyor olabilir.

Resmi aç

Şekil 2: Halep'teki İran Ekonomi Ofisi, 2021 yılında "Halep'i Yeniden İnşa Et" Fuarı'nda bir stant kurdu.

Halep'in Stratejik Önemi

Kuzeybatıda, Halep Savunma Lejyonu (ADL), Suriye savaşında muazzam stratejik ve sembolik öneme sahip 1,85 milyonluk bir şehir olan Halep'te İran'ın etkisini derinleştirmek için kullanıldı. 2015-16'da oradaki en ağır çatışmaların sona ermesinden bu yana,   IRGC tarafından desteklenen çeşitli yerel Arap gruplarından  oluşan 5.000 kişilik ADL, kolluk kuvvetlerinden yerel yönetime kadar her şeyi yöneterek  şehrin ve çevresindeki alanların önemli kesimlerinin kontrolünü ele geçirdi . 2017'den bu yana, İran'ın bölgedeki siyasi ve askeri manzaradaki etkisini pekiştirmede kritik bir rol oynadı ve Tahran'ın askeri ustalığı sosyopolitik anlayışla nasıl bütünleştirdiğine dair bir model görevi gördü. Birkaç yıl içinde, Halep gruplarındaki liderlik kadrosunun Şiileştirilmesi, Baggara milis liderliğininkine eşit olabilir.

Doğu Suriye: Aşiret Direnişinin Merkezi

Militia Spotlight, Fırat Nehri Vadisi'nin güney kısımlarında faaliyet gösteren kabile milislerinin artık İran'ın stratejik çıkarları için bir odak noktası olduğunu değerlendiriyor. IRGC'nin bu milisler için belirgin hedefi, özellikle Deir al-Zour bölgesinde, Halep'te gösterilen idari ve toplum katılımı kapasitelerini taklit etmektir. ADL'nin sağlam yönetim modelini kopyalamak, Tahran'ın idari erişimini genişletmesini ve stratejik olarak hayati önem taşıyan Suriye bölgelerindeki etkisini sağlamlaştırmasını sağlayabilir.

Resmi aç

Şekil 3: Suriyeliler, 20 Eylül 2017'de Deyr ez-Zor'da İran yardımlarıyla dolu bir kamyon konvoyunun etrafında toplanıyor.

Fırat Nehri Vadisi'ndeki bu genişletilmiş Arap milisleri arasında  Cezire ve Fırat Oğulları Hareketi , Arap Kabile ve Aşiret Güçleri ve Ougaidat Tugayı Aslanları yer alıyor. Ağustos-Eylül 2023'te HTR ile birlikte kurulan üç Fırat grubu da  Ougaidat kabile figürü İbrahim el-Hıfl tarafından yönetiliyor. IRGC, Kürt liderliğindeki Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'ne (AANES) ve Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) meydan okuma arzusundan yararlandı . Sık sık yaşanan askeri çatışmalara ek olarak  , bu gruplar İran'ın Halep'e doğru bir kara koridoru güvence altına almak için Deyr ez-Zor ve diğer kritik bölgeler üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırma hırslarını kolaylaştırdı. Tahran'dan gelen ağır silahlar ve stratejik rehberlikle desteklenen  SDG ve ABD güçlerine karşı saldırgan duruşları , İran'ın Suriye kabile dinamiklerine yaptığı yatırımın derinliğini yansıtıyor.

İran'ın Suriye Arap Milislerini Sırada Neler Bekliyor?

IRGC, Deir al-Zour nüfusunu Şii İslam'a  dönüştürme çabalarını genişletmeye devam edecek ve Baggara kabile liderlerinin başarılı davasını yavaşça geliştirecektir. Bu tür dönüştürme faaliyetleri orantısız bir şekilde Suriye'nin yoksul ve çaresiz genç Sünni nüfusunu milislere  almaya odaklanacaktır; bu yaklaşım, yabancı Şii savaşçıları ve ailelerini Suriye'ye yerleştirmeyi ve onları İran'la aynı çizgide olanlara sunulan faydaların örnekleri olarak göstermeyi içerir  (örneğin, ücretsiz sağlık hizmeti, sosyal ayrıcalıklar, konut ve gayrimenkulde öncelik, mali yardım). ADL tipi işlevlerin genişletilmesi, Tahran ve Esad rejiminin cömertliğiyle desteklenen diğer İran destekli Arap milislerinin sosyal, ekonomik ve idari "kanatlar" oluşturmasına neden olabilir. Yine de bu strateji, Irak'taki Şii milis büyümesinin DEAŞ'ın yükselişini nasıl canlandırdığını yansıtarak, İslam Devleti gibi Sünni cihatçı unsurlara yönelik yerel desteği de güçlendirebilir.