Görüşmeler

Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasında üç yıl aradan sonra ilk doğrudan müzakerelere ev sahipliği yapıyor, taraflar savaşın başlangıcından bu yana en büyük esir değişimi konusunda anlaştı

Türkiye'nin, Rusya-Ukrayna savaşını çözmeye yönelik daha geniş çabalar kapsamında ev sahipliği yaptığı üst düzey barış görüşmeleri, Cuma günü İstanbul'da sona erdi.

Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, heyetlere yaptığı açılış konuşmasında, "Barışa giden yolda ilerlemek için bu fırsatı değerlendirmeliyiz. Gecikmenin her günü daha fazla can kaybına neden oluyor." dedi.

Hakan Fidan, X'te İstanbul barış görüşmeleri hakkında "Bugün dünya barışı için önemli bir gündü" dedi. Türkiye'nin arabuluculuğunda gerçekleşen görüşmelerin her iki taraftan 1.000'er esirin takası ve yazılı ateşkes şartlarının paylaşılması yönünde bir anlaşmaya yol açtığını söyledi.

"Taraflar ayrıca prensipte yeniden bir araya gelme konusunda mutabakata vardılar" diyen Fidan, "Türkiye olarak Rusya ve Ukrayna arasında kalıcı barışın sağlanması için her türlü çabayı göstermeye devam edeceğiz" dedi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul'da düzenlenen bir etkinlikte yaptığı konuşmada, Türkiye'nin diplomasi alanındaki küresel rolünü överek, Türkiye'nin "insani diplomasinin bayraktarlığını" yaptığını ve dünya çapında "barış diplomasisine öncülük ettiğini" söyledi.

- Anahtar katılımcılar

ABD heyetinde Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack ve Ukrayna Özel Temsilcisi General Keith Kellogg yer aldı. Ukrayna, Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, Savunma Bakanı Rustem Umerov ve Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha tarafından temsil edildi. Türkiye heyetinde ayrıca Ulusal İstihbarat Teşkilatı başkanı İbrahim Kalın da yer aldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Birleşik Arap Emirlikleri'nde gazetecilere yaptığı açıklamada, Putin'in ABD'li mevkidaşının İstanbul'da olmaması nedeniyle bu hafta İstanbul'da yapılacak barış görüşmelerine katılmama kararı aldığını söyledi.

Zelenskiy, cuma günü ABD'li ve Fransız mevkidaşlarının yanı sıra Almanya Başbakanı, İngiltere ve Polonya başbakanlarıyla görüştü.

Zelenskiy, ateşkes sağlanması ve uzun vadeli çözüm koşullarının oluşturulmasını amaçlayan İstanbul barış görüşmelerinin formatı ve beklentilerini ele aldıklarını söyledi.

"Ukrayna gerçek barış için mümkün olan en hızlı adımları atmaya hazırdır" diyen Putin, küresel birliğin önemini koruduğunu kaydetti.

Zelenskyy, Rusya'nın tam ve koşulsuz bir ateşkesi reddetmesi durumunda, daha fazla uluslararası yaptırım uygulanması gerektiğini söyledi. "Rusya'ya baskı, savaşı bitirmeye hazır olana kadar sürdürülmeli" dedi. Ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i İstanbul'da görünmediği için eleştirdi.

- Esir takası anlaşması ve ateşkes görüşmeleri

Rusya ve Ukrayna heyetinin İstanbul Dolmabahçe'de görüşmesinin ardından Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Ümerov, Rusya ile Ukrayna'nın, savaşın başlangıcından bu yana en büyük savaş esiri değişimini yapma konusunda anlaştıklarını doğruladı.

Her iki tarafın da 3 konuya odaklandığını söyledi: Ateşkes, esir takası ve başkanlar arasında olası bir görüşme.

"Toplantı sona erdi. Ateşkes ve esir değişimi hakkında görüştük. Şu anda 1.000 esir karşılığında 1.000 esiri takas etmeyi kabul ettik. Toplantımızın sonuçları bunlar," dedi Umerov ve değişimin tarihinin belirlendiğini ancak henüz açıklanmadığını ekledi.

Rusya heyetinin başkanı ve aynı zamanda Devlet Başkanı Vladimir Putin'in danışmanı olan Vladimir Medinsky, Moskova'nın Ukrayna ile İstanbul'da yapılan barış görüşmelerinin sonuçlarından memnun olduğunu söyledi. Medinsky, "Üç şey üzerinde anlaştık. Birincisi, önümüzdeki günlerde büyük çaplı bir savaş esiri değişimi olacak, 1.000 kişiye 1.000 kişi," dedi.

Ukrayna tarafının devlet başkanları arasında doğrudan görüşme talebinde bulunduğunu ve Rus heyetinin "bu talebi not aldığını" sözlerine ekledi.

"Üçüncüsü: Her iki tarafın olası gelecekteki ateşkese ilişkin vizyonunu sunması ve bunu ayrıntılı olarak anlatması konusunda anlaştık" dedi.

Medinsky, böyle bir vizyon ortaya konulduktan sonra tarafların müzakerelere devam etme konusunda mutabakata vardıklarını kaydetti.

Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada, savaşın sona erdirilmesine yardımcı olmak için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile "mümkün olan en kısa sürede" görüşeceğini söyledi.

- Avrupa'nın tepkileri

Altıncı Avrupa Siyasi Topluluğu (EPC) zirvesi Cuma günü Tiran'da 47 Avrupa liderinin katılımıyla başladı. Etkinlik sırasında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB dış politika şefi Kaja Kallas, Rusya'ya karşı yeni bir yaptırım paketi üzerinde çalışıldığını söyledi.

Von der Leyen yaptırımların sadece cezalandırıcı olmadığını, aynı zamanda Rusya'yı müzakere masasına zorlamak için daha geniş bir stratejinin parçası olduğunu yineledi. "Putin'i müzakere masasına getirmek için daha fazlasını yapmaya hazırız. Konuşmacıların çoğu bundan bahsetti, bu savaş sona ermeli... bir sonraki yaptırım seti üzerinde çalışıyoruz."

Kallas, İstanbul'daki barış görüşmelerine ilişkin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yokluğunun "ciddi olmadığını" gösterdiğini belirtti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İstanbul görüşmesini "olumlu bir sinyal" olarak değerlendirerek, diplomasinin sürdürülmesi çağrısında bulundu.

"Son günlerde bu savaşı sona erdirmek için yeterli diplomatik çaba göstermediğimizi kim söyleyebilir? Şu anda ortaya çıkmayarak yanlış yapan tek kişi Putin'dir. Ateşkes için tüm ön koşullar mevcuttu," dedi Merz.

Merz, "Bugün, üç buçuk yıl sonra ilk kez bir araya gelmeleri çok küçük ama ilk olumlu sinyal. Bu konuda, diplomatik çabalarda daha fazlasını yapmalıyız" diye ekledi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "Putin'in görüşmelere düşük düzeyli bir heyet göndermesinin hata olduğunu düşünüyorum" dedi.

BM Sözcüsü Cuma günü yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki barış çabalarını ilerletmek amacıyla İstanbul'da düzenlenen Rusya-Ukrayna görüşmelerinin de BM tarafından memnuniyetle karşılandığını söyledi.

Stephanie Tremblay, düzenlediği basın toplantısında, "Bugünkü görüşmeleri, üç yıl aradan sonra ilk kez doğrudan müzakereler olması nedeniyle memnuniyetle karşılıyoruz. Bu görüşmelerde olası bir ateşkes ve büyük çaplı esir değişimi konuları da ele alınıyor." dedi.

Tremblay, "Bu sürecin Ukrayna'da tam, acil ve koşulsuz bir ateşkese yol açmasını umuyoruz. Bu, BM Şartı, uluslararası hukuk ve ilgili BM kararları doğrultusunda Ukrayna'da adil, kapsamlı ve sürdürülebilir bir barış için koşulların yaratılmasına yönelik kritik bir adım olacaktır." dedi ve BM'nin bu amaçla "tüm anlamlı çabaları" desteklemeye hazır olduğunu sözlerine ekledi.

BM'nin Türkiye ve ABD'nin "önemli rolüne" dikkat çektiğini belirten Tremblay, şunları kaydetti: