Çin- İran

İran'da Çin'in Kaldıraç Gücü Var

Salı günü, İsrail birlikleri Lübnan'a girdi ve İran, İsrail'e doğru başka bir füze saldırısı başlattı. Geçtiğimiz hafta artan gerginlikler ortasında, Pekin Tahran'a destek sözü verdi . Pratikte, bunun pek bir şey ifade etmesi olası değil: İki ülke yakın olsa da, Çin neredeyse tüm nüfuzu elinde tutuyor ve İran'ın onu temel çıkarlarından çok uzakta bir çatışmaya sürükleme yeteneği çok az .

Enerji, Çin-İran ilişkilerinin anahtarı olmaya devam ediyor. İran ham petrol ihracatının %90'ından fazlası artık Çin'e gidiyor ve çoğunlukla karaborsada faaliyet gösteren özel rafineriler tarafından satın alınıyor; ancak 2019 itibarıyla İran, Çin'in yalnızca altıncı büyük petrol tedarikçisiydi. (Yaptırımlardan kaçınmak için İran petrolünün yeniden etiketlenmesi nedeniyle daha yeni verilere ulaşmak zor .)

İki ülke 2021 yılında Çin'in İran'a önemli miktarda yatırım yapma sözü verdiği, petrol arzını güvence altına aldığı ve Tahran'ın Çin'deki İslam'a yönelik baskılara karşı protesto göstermeyeceği veya zulüm gören Uygur azınlığı desteklemeyeceği yönündeki örtük anlaşmayı imzaladığı 25 yıllık bir anlaşma imzaladı .

Tırmanan İsrail-İran çatışması Çin'e faydalı dersler sunacak mı? Muhtemelen. Çin ve İran arasındaki silah ticareti durgunlaştı , ancak firmalar drone geliştirme anlaşmalarında iş birliği yaptı . Sonuç olarak, Pekin, Çinli firmaların potansiyel olarak model olarak kullandığı Shahed drone'larını içeren İran'ın Nisan saldırısının başarısızlığına şüpheyle bakmış olabilir .

Salı günü İran'ın gerçekleştirdiği saldırıda yalnızca balistik füzeler kullanıldı; ancak Çin, kendi füzelerinin büyük çoğunluğu İran teknolojisinden daha gelişmiş olmasına ve kısmen 1990'larda Çin'in yaptığı silah anlaşmalarından elde edilen ekipmanlardan tersine mühendislik yoluyla elde edilmesine rağmen, İsrail'in başarılı görünen müdahale çabalarını muhtemelen yakından izledi.

Tahran'ın Pekin ile doğrudan çok az nüfuzu olmasına rağmen, seçkin Çin çevrelerinde güçlü bir varlığı vardır. Resmi değişim ziyaretleri şaşırtıcı derecede yaygındır, ayrıca İranlı ve Çinli askeri personel arasındaki toplantılar da yaygındır - resmi tatbikatlarda , Çin'e yapılan ziyaretlerde ve İran'ın geçen yıl katıldığı Şanghay İşbirliği Örgütü gibi gruplar aracılığıyla.

 Yani, Çin için çatışmanın ana etkisi psikolojik olabilir. Çinli yetkililerin ABD istihbarat yetenekleri hakkındaki paranoyası -ister bir nebze haklı ister hayali olsun- İranlı meslektaşlarıyla yaptıkları görüşmelerle körükleniyor. Örneğin, İran'ın 2009 Yeşil Devrimi'nin bir CIA komplosu olduğu iddiaları, her sözde renkli devrimin bir komplo olduğuna ikna olmuş bir ülkede hevesli kulaklara ulaşıyor .

ABD yetkililerinin İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarına etkin bir şekilde yeşil ışık yaktığı haberi, Çin'in ABD'nin elinin dünyanın sorunlarının arkasında olduğuna dair inancını daha da güçlendirecektir. Dahası, antisemitik komploculuk Çin ana akımının bir parçası haline geldi ve bu durum Pekin'in Washington'ı küresel olayların kukla ustası olarak tasvir etmesine bağlandı .

Batılı bir uzman ve meslektaşına göre, Çin liderlik çevrelerinde eksik olan şey, İran rejiminin İran içinde ne kadar sevilmediğinin anlaşılmasıdır ; konuyu gündeme getirmeye çalışan daha bilgili Çinli akademisyenler bile siyasi sorunlara sürüklenmiştir.

Ancak Çin'in İsrail ile idare etmesi gereken bir denge eylemi de var. Çin, İsrail ile onlarca yıldır çok verimli bir teknoloji ilişkisine sahip ve bu ilişki 2000'lerde İsrail'in patlamasıyla yoğunlaştı. ABD yetkilileri özel olarak işbirliğinden şikayetçi oldular ve İsraillileri Pekin'den uzaklaştırmaya çalıştılar.

Çin'in Filistin davasına verdiği destek ve 7 Ekim Hamas saldırısının ardından antisemitizmi bastırmadaki başarısızlığı, İsrail ile ilişkilerini tehlikeye attı , ancak yok etmedi. Çin tarafından finanse edilen projeler hala teşvik ediliyor ve ülke genelinde görünür durumda .

Çin şüphesiz İran'ı diplomatik olarak desteklemeye devam edecek ve ABD politikalarını kınamak ve " egemenlik " desteğini iddia etmek için her fırsatı değerlendirecek . Ancak Orta Doğu'da bir güvenlik rolü için pek iştahı yok. ABD yetkilileri sözde bir " Öfke Ekseni " konusunda endişe duysalar da, Çin'in İran'a desteği - Ukrayna'da Rusya'ya fiili desteği gibi - fırsatçı ve sınırlıdır.